Onderschat gevaar: chemische stoffen tijdens sport & fietsen
Onze reuk- en smaakzin waarschuwt ons meestal voor ongewenste stoffen.
Maar hoe zit het met plastic bidons?
Onderzoekers van de Universiteit van Kopenhagen hebben deze vraag onderzocht en geanalyseerd of en hoeveel chemicaliën uit sportflessen vrijkomen in dranken.
In hun onderzoek vulden ze water in nieuwe, standaard herbruikbare sportflessen en lieten het 24 uur staan voordat ze het analyseerden op chemische residuen. Het resultaat is verontrustend: er werden meer dan 400 verschillende chemische verbindingen gedetecteerd die niet eerder in de drank zaten.
Terwijl BPA nu in veel flessen wordt vermeden, zijn het nu grotendeels ononderzochte vervangingsmiddelen die zorgen baren. De studieleiders leggen uit dat de toxiciteit van ongeveer 70% van deze stoffen nog niet is opgehelderd . Vooral fotoinitiatoren, die als hormoonactief en mogelijk kankerverwekkend worden beschouwd, zijn problematisch. Ze vonden ook weekmakers, antioxidanten en lossingsmiddelen die worden gebruikt bij de productie van kunststoffen. Veel van deze stoffen kunnen onbedoeld ontstaan door reacties met andere chemicaliën.
Helpt de vaatwasser?
Het onderzoek ontkracht duidelijk de veronderstelling dat een spoelcyclus de flessen effectief reinigt. Na een wasbeurt in de machine vonden de onderzoekers nog veel meer stoffen, in totaal 3500 verschillende chemische verbindingen - waarvan vele tot nu toe onbekend waren. De experts raden daarom uitdrukkelijk af om sportflessen in de vaatwasser te reinigen, omdat dit het vrijkomen van schadelijke stoffen kan bevorderen.
Selina Tisler, postdoctoraal onderzoeker en eerste auteur van het onderzoek aan de faculteit planten- en milieuwetenschappen van de Universiteit van Kopenhagen, legt uit: "Na het spoelen blijven veel chemicaliën uit de fles zelf achter in het water. De meest giftige stoffen die we identificeerden, kwamen pas tevoorschijn na het reinigen in de machine - omdat wassen het plastic aantast en het vrijkomen van de stoffen bevordert."
Microplastics in de hersenen:
Nieuwe onderzoeksresultaten van Matthew Campen en zijn team van de Universiteit van New Mexico laten zien dat microplastics niet alleen zijn gedetecteerd in organen zoals de lever en nieren, maar ook in bijzonder hoge concentraties in de hersenen. In alle 52 lijken die ze onderzochten werden plastic deeltjes gevonden, in sommige gevallen in hoeveelheden die overeenkomen met het gewicht van een kleine plastic lepel. Dit zou ook kunnen wijzen op een verband tussen microplastics en de ontwikkeling van dementie.
De deeltjes die in de hersenen werden ontdekt waren meestal kleiner dan 0,2 micrometer en bestonden voornamelijk uit polyethyleen - een materiaal dat in veel alledaagse voorwerpen wordt gebruikt. Door hun kleine formaat kunnen ze de bloed-hersenbarrière passeren. Het is ook zorgwekkend dat de hoeveelheid microplastics in weefselmonsters uit 2024 significant hoger was dan in monsters uit 2016, wat aangeeft dat microplastics en nanoplastics zich snel verspreiden in het milieu.
20 keer meer microplastics uit plastic flessen
Volgens het onderzoek kan het consumeren van water uit plastic flessen de opname van microplastic deeltjes aanzienlijk verhogen - meer dan 20 keer meer dan bij het gebruik van kraanwater. Volgens een analyse van 21 onderzoeken bevatten glazen flessen ook meer plastic deeltjes dan kraanwater, mogelijk door het vulproces.
Bij het verhitten van voedsel in plastic bakjes - vooral in de magnetron - komen ook aanzienlijke hoeveelheden microplastics en nanoplastics vrij. Zelfs langdurige opslag bij kamertemperatuur of in de koelkast kan ertoe leiden dat deeltjes van het plastic in het voedsel terechtkomen. Het gebruik van hervulbare metalen bakjes wordt daarom aanbevolen als een effectieve maatregel om plasticvervuiling te verminderen.
Welke alternatieven zijn er?
"We besteden zoveel aandacht aan lage pesticidengehaltes in ons drinkwater, maar zodra we het in een plastic fles gieten, worden er honderden of zelfs duizenden stoffen aan toegevoegd. Ook al weten we nog niet precies hoe deze chemicaliën onze gezondheid beïnvloeden, gebruik ik in de toekomst liever een glazen of metalen fles," zegt Jan H. Christensen, professor aan de Universiteit van Amsterdam. - zegt Jan H. Christensen, professor aan de faculteit planten- en milieuwetenschappen van de Universiteit van Kopenhagen.
Maar in de sport- en fietswereld zijn glazen en metalen bidons vaak onpraktisch. Ze zijn zwaarder, niet samendrukbaar en vormen een groter risico op letsel bij valpartijen.
De start-up KEEGO biedt een innovatieve oplossing:
Hun fles bestaat uit meerdere lagen, waarbij de binnenste lagen zijn gemaakt van puur, maar toch kneedbaar titanium. Hierdoor combineert de fles de voordelen van een lichte, flexibele plastic fles met de zuiverheid en smaakneutraliteit van een metalen fles – geheel zonder ongewenste chemicaliën.
Bronnen:
-
Universiteit van Kopenhagen: "Chemische uitloging uit herbruikbare plastic flessen"
-
Universiteit van New Mexico: "Ophoping van microplastics in menselijk hersenweefsel"
-
Brain Medicine: "Verwijdering van microplastics bij mensen: wat blijkt uit het bewijsmateriaal?"
-
Nature Medicine: "Bioaccumulatie van microplastics in hersenen van overleden personen."
-
Science Advances: "Microplastics in de bloedbaan kunnen hersentrombose veroorzaken door celobstructie en leiden tot neurologische en gedragsafwijkingen."
-
Environmental Science & Technology: "De opname van microplastics door de mens."
-
International Journal of Environmental Research and Public Health: "Het voorkomen van microplastics in kraan- en flessenwater: de huidige stand van zaken."
-
Environmental Science & Technology: "Plastic theezakjes geven miljarden microdeeltjes en nanodeeltjes af aan thee."
-
Environmental Science & Technology: "Beoordeling van de uitstoot van microplastics en nanoplastics uit plastic verpakkingen en herbruikbare voedselzakjes: gevolgen voor de menselijke gezondheid."
Opmerking: De inhoud van dit artikel is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vormt geen medisch advies. Deze informatie is niet bedoeld om ziekten te diagnosticeren, te behandelen, te genezen of te voorkomen. Bij vragen over de gezondheid of klachten dient medisch advies te worden ingewonnen.
